Daeth disgyblion Ysgol Gynradd Wirfoddol a Reolir yr Eglwys yng Nghymru Dinbych-y-pysgod â’u prosiect Ôl Troed ar Draws y Blaned i ben mewn modd egnïol yn nigwyddiad Power the Party yng Nghanolfan Hamdden Dinbych-y-pysgod – diweddglo bywiog i gydweithrediad ysbrydoledig rhwng Cydweithfa Egni, Cyngor Sir Penfro, Canolfan Hamdden Dinbych-y-pysgod ac Ysgol Gynradd Dinbych-y-pysgod, dan arweiniad Jennifer James, Arweinydd y Rhaglen Addysg.
Bwriad prosiect Ôl Troed ar Draws y Blaned oedd gofyn sut y gallwn fod yn fwy cynaliadwy, defnyddio llai o ynni a lleihau ein hôl troed carbon.
Drwy gydol y flwyddyn bu’r disgyblion yn cymryd rhan mewn amrywiaeth o weithdai wyneb yn wyneb ac ar-lein Rydym yn Ryfelwyr Ynni, gan feithrin ethos o stiwardiaeth amgylcheddol a newid ymddygiad ymhlith y disgyblion. O arbrawf Batri Ceiniog gyda Phrifysgol Abertawe, gweithdy ar Sut Mae Trydan yn Gweithio gyda Phrifysgol Caerdydd, sesiynau ar ynni a phŵer gyda Fforwm Arfordir Sir Benfro, hyd at sgyrsiau ysbrydoledig gan archwilwyr yn yr Arctig a’r Antarctig, bu’r disgyblion yn ymchwilio i themâu cyfoes newid hinsawdd. Yn ogystal, cyfarfu’r Rhyfelwyr Ynni â’r Hyrwyddwyr Ynni yng Nghanolfan Hamdden Dinbych-y-pysgod i ddysgu mwy am y defnydd o ynni yn y ganolfan, rhannu eu gwybodaeth er mwyn helpu i leihau’r defnydd hwnnw, a datblygu newidiadau ymddygiad cyfrifol ymhlith cwsmeriaid a staff.
Mae gan Ganolfan Hamdden Dinbych-y-pysgod system ffotofoltaig solar 70kW a batri storio 102 kWh. Hyd yma, mae’r paneli solar wedi helpu i leihau allyriadau CO₂ i’r atmosffer, ac mae’r batri yn cyfrannu at ostwng y rhain ymhellach. Rhoddodd y prosiect gyfle i’r disgyblion ddatrys problemau go iawn drwy archwilio faint o ynni oedd y ganolfan yn ei ddefnyddio, a sut y gallai ddefnyddio’r ynni solar a’r ynni a gedwir yn y batri yn ddoeth. Eu prif ymchwiliad oedd y pwll nofio, gan iddynt ddarganfod mai hwn oedd y defnyddiwr ynni mwyaf ar y safle ac mai’r ffordd orau o arbed ynni oedd dylunio gorchudd gwell ar ei gyfer!
Esbonia Jen:
“Mae’r profiadau ymarferol hyn yn amhrisiadwy, a chymerodd y disgyblion gyfrifoldeb am y prosiect gyda brwdfrydedd a chwilfrydedd. Rhannodd y disgyblion uchelgeisiol a moesegol eu dysgu yn huawdl gyda gwesteion y digwyddiad, gan gynnwys mewnwelediadau STEM ac awgrymiadau ar leihau defnydd ynni. Ddoe, dywedodd y disgyblion wrthyf eu bod yn patrolio’r coridorau’n rheolaidd i chwilio am offer sydd wedi’i adael ymlaen, ac yn gwobrwyo staff (a dosbarthiadau) drwy system bwyntiau! Rydym yn falch o weld ar Energy Sparks (y platfform a ddefnyddiwn i fonitro defnydd ynni) fod eu defnydd ynni wedi gostwng 9% eleni. Gobeithiwn y bydd eu harbenigedd yn arwain at fwy o arbedion ynni yn y ganolfan hamdden.”
POWER THE PARTY – YNNI AR WAITH
7 Gorffennaf, Canolfan Hamdden Dinbych-y-pysgod
Croesawodd ein Rhyfelwyr Ynni Blwyddyn 5 ymwelwyr o’r ysgol, y ganolfan hamdden, y cyngor sir a’u teuluoedd, a rhannwyd eu taith fel rhyfelwyr ynni, ditectifs ynni a gwneuthurwyr newid. Cynhaliwyd stondinau a oedd yn dangos ac yn archwilio gwastraff ynni, cynhyrchu a storio ynni mewn ffyrdd creadigol; adeiladwyd batris; dangoswyd enghreifftiau o newid ymddygiad; a llawer mwy.
Cynhyrchodd y Disgo wedi’i Bweru gan Feiciau, dan arweiniad Ynni Da, gerddoriaeth drwy gydol y bore, gyda dangosfwrdd lefel y batri yn dangos faint o ymdrech oedd ei angen i gynhyrchu’r ynni angenrheidiol. Rhoddodd pryfed wedi’u pweru gan ynni solar ac ymweliad â’r batri ar y safle, ynghyd â chyflwyniad gan Michael Switzer, Rheolwr Gweithrediadau Egni, ragor o gyfleoedd ymarferol i ddeall sut rydym oll yn rhan o’r system ynni.
Diolchodd Gary Nicholas, Rheolwr Gwasanaethau Hamdden Cyngor Sir Penfro, i bawb a gymerodd ran:
“Diolch i bawb a fu’n rhan o’r prosiect – yn enwedig i ti, Rhys, ac i Jen. Roedd y plant yn arbennig o wych ac roedd yn amlwg eu bod wedi dysgu llawer ac, efallai’n bwysicach fyth, wedi mwynhau’r broses yn fawr iawn, sy’n gamp ynddi’i hun.”
Llun: Dau ddisgybl o Flwyddyn 5, Ysgol Gynradd Wirfoddol a Reolir yr Eglwys yng Nghymru Dinbych-y-pysgod, yn gwisgo ‘capiau paneli PV’, gyda holiaduron Ynni’r Cartref.
